h1

15 februari 2013

Een jaar geleden schreef ik dit. “Hoe meer we weten, hoe minder vrij we zijn,” schreef ik toen. En dat ik morgen zou uitleggen wat ik daarmee bedoelde. Hmf. Die morgen is wat uitgelopen.
Ik heb dikwijls aan dit onderwerp teruggedacht en me afgevraagd hoe ik kon uitleggen wat ik wil zeggen. Ik weet het nog altijd niet goed, maar ik doe een poging.

Tegenwoordig worden we om de oren geslagen met boodschappen die ons moeten aanzetten om anders te leven. Soms kan ik me daarin vinden, soms heb ik er vragen bij, soms vind ik het gewoonlijk moeilijk. Voorbeelden? Een dag uit het leven van…

We staan ‘s morgens op. De kinderen zitten voor de televisie. Oei, televisie kijken, is dat wel goed voor kinderen? Zouden ze niet beter lezen? Of creatief bezig zijn? Of samen spelen? Of zich vervelen? ‘t Schijnt dat dat goed is voor de creativiteit van kinderen? Of zelfs ruzie maken? Ook daar leren ze naar ‘t schijnt veel van. Maar als we het televisie kijken afschaffen / verminderen kunnen ze misschien niet meer meepraten met de vriendjes op school. Geraken ze geïsoleerd. En ik vind televisie kijken zelf heel leuk. Wat geeft me dan het recht om mijn kinderen dat te ontzeggen? En als we hen dan toch laten kijken, naar welke zenders en televisieprogramma’s mogen ze dan kijken? En hoeveel uren mogen ze kijken?
Voor u hier massaal op reageert: we hebben al lang een standpunt ingenomen over televisie kijken. En soms passen we ons standpunt aan aan de omstandigheden. Ik wil gewoon maar duidelijk maken dat er zoveel meningen en studies over zo’n banaal onderwerp verschijnen, dat een mens er ‘t noorden van zou kwijt geraken. Natuurlijk blijven we vrij om te beslissen wat we willen en we hoeven er niet over na te denken, maar met de kennis die je verworven hebt, ga je – enfin, ik toch – er toch eens bij stilstaan en voel je je misschien toch in zekere zin verplicht om een weloverwogen standpunt in te nemen.

Het ontbijt. Dochterlief eet ontbijtgranen en vanilleyoghurt. Allebei gesuikerd. Zou ze niet beter boterhammen eten? De andere dochter heeft nooit honger ‘s morgens en wil het ontbijt het liefst overslaan. Oeps. Dat mag niet, want dat is ongezond. Een banaan dan maar. Maar te veel bananen op een dag is ook niet goed. Zit te veel kalium in. Zoonlief weigert om boterhammen te eten, tenzij we hem wit brood geven. Maar dat is niet gezond. Te weinig vezels. En beleg? De oudste zoon zou het liefst alleen speculaaspasta op zijn boterhammen eten. Alweer niet gezond. Afwisselen tussen gezond en ongezond. Pfft, als ik het allemaal niet zou weten, zouden we gewoon allemaal onze zin doen.

Iedereen vertrekt. Met de fiets. Want de auto is niet goed. Slecht voor het milieu, geldverslindend en zo bewegen we niet genoeg. Maar op die fiets moet je zeker een helm op, want als je valt, is dat gevaarlijk, zo fietsen zonder helm. Tussen haakjes: waar eindigen we over pakweg 50 jaar? Met een harnas op de fiets en je kleuter een helm opzetten als hij trappen leert doen? Begrijp me niet verkeerd, ik vind een helm op de fiets ook veiliger en het zal wel waar zijn dat die levens redt enzo, maar waarom wel een helm op de fiets en niet op de trap? En waarom al die verschillende helmen (fietsen, skiën, paardrijden, ijshockey…)? Waarom niet 1 type helm voor alle activiteiten? An schreef daar eens een postje over, hier te vinden.

Kinderen naar school. Ik kruip achter de computer. Straks in slaapstand zetten of afzetten? Wat verbruikt het minst energie? En staan de vensters nog open in de slaapkamers? Eerst sluiten, want anders verwarmen we voor de mussen. Dat doet me eraan denken dat we toch eens moeten laten nakijken of ons huis wel voldoende geïsoleerd is.

En zo kan ik doorgaan en doorgaan.

Over de boontjes uit Kenia. En wat als we allemaal stoppen met die te kopen? Stort de Keniaanse bonenindustrie dan niet in elkaar? Hongersnood bij de Keniaanse bonenboeren. Of een te eenzijdig dieet bij de Keniaanse bonenboeren als die hun eigen bonen allemaal moeten opeten omdat ze niet meer verkocht geraken. En bonen eten, geeft dat geen winderigheid? Straks een gaswolk boven Kenia. Kan niet goed zijn voor het milieu.

En over reizen met een vliegtuig. Zoooo slecht voor het milieu! Foei, mag niet. Wel, laat ik eens lekker tegendraads doen. Ik wil op heel veel vlakken milieuvriendelijk zijn, maar vliegtuigreizen laten? Nee. Omdat ik per se exotische oorden wil opzoeken? Eigenlijk niet. Wel omdat ik het een verrijking vind om naar andere, ook verre landen te reizen en kennis te maken met andere culturen. (Voor u gaat neuten dat je in een resort in Dominicaanse Republiek niet veel andere cultuur ziet, behalve luidruchtige, roodverbrande Duitsers en vodkazuipende Russen – leve de clichés! -, dat soort reizen bedoel ik niet, maar mag van mij even goed, al was het maar om de economie daar te steunen.) Jaren geleden was ik betrokken bij een uitwisselingsproject tussen een Spaans dorp en mijn dorp. Zo heb ik Spanje en de Spaanse cultuur leren kennen, niet door paella (pajela zoals de mensen zeggen) te gaan eten in een Spaans restaurant en te lachen met een artikel over de luie Spanjaarden en hun siesta. Loop maar eens in Sevilla rond, in juli, dan zal u weten waarom die siesta bestaat. Ik vind dat mensen zo snel kritiek hebben op buitenlanders en gewoontes in andere landen, zonder de cultuur en achtergrond écht te kennen. Niet dat ik sinds mijn Spaanse avonturen nu fan ben van bijvoorbeeld stierengevechten, maar ik begrijp wel beter waarom veel Spanjaarden er wel enthousiast over zijn. Dus reis, ook met het vliegtuig als je dat wilt, en leer verder te kijken dan je neus lang is.

Vegetariër zijn. Nog zoiets. Met alle kennis die we nu hebben en boeken als dat van Jonathan Safran Foer ‘Dieren eten’, zouden we wel gek zijn om nog vlees te eten. Wel, wij eten nog altijd vlees. Vooral om wat Michel hier schrijft.

En huisdieren houden. He-le-maal verkeerd. Zo slecht voor onze ecologische voetafdruk. Toch hebben wij hier heel wat beesten. En vinden wij dat goed en leuk en fijn.

En ik kan er nog een hoop niet-milieugerelateerde kwesties bijgooien.
Mijn punt is: we worden met kennis en weetjes om onze oren geslagen en lijken telkens een standpunt te moeten innemen. Dat beknot in zekere zin je vrijheid om er gewoon op los te leven. In mijn geval toch, omdat ik over alles nadenk en een overontwikkeld rechtvaardigheids- en verantwoordelijkheidsgevoel heb en me heel gemakkelijk schuldig voel. Doe ik het wel goed voor mijn kinderen, mijn man, mijn medemensen, het milieu, de wereld? Dat soort dingen. Voorwaar niet simpel.

About these ads

11 reacties

  1. Ha, dat treft, een paar dagen geleden las ik nog een blogpost bij “In a manner of speaking” die een beetje in diezelfde richting gaat: http://www.ninfita.be/?p=3864 Ik heb er toen een paar dagen over nagedacht en erop geantwoord.

    En nu kom jij dus ook met zo’n verhaal af. En inderdaad, dat is bij mij ook iets wat me bezighoudt. Of allee, ik beschouw het zelf meer als een evenwichtsoefening. Ik ben geëngageerd genoeg om bepaalde milieubewuste/doordachte/kindvriendelijke/gezonde keuzes te maken en me daar grotendeels aan te houden, maar ik zeg ook wel vrij gemakkelijk “fok off, ik doe al genoeg”. De boog kan niet altijd gespannen zijn. En ik kies er liever voor om één ding mijn hele leven vol te houden, dan om honderd dingen een week te proberen en dan overboord te gooien omdat het niet haalbaar is. Of zoals nu, ik doe wel mee aan de Dagen Zonder Vlees omdat ik het wel eens verrijkend vind om eens wat andere gerechten op te zoeken en nieuwe dingen te proeven, maar no way dat ik helemaal vegetariër zou worden! Mijn best doen om wat meer vegetarisch te eten in het jaar en ook onze porties vlees in het algemeen niet te groot te maken: ja, dat dan weer wel.

    Zoals ik ook al zei in mijn commentaar op die andere blogpost, kán je ook gewoon niet altijd alle juiste keuzes maken. Dat is gewoon onmogelijk. Allee, mijn schoonbroer is de mens met de laagste impact die ik ken, die is zelf zijn hut aan het bouwen in de bossen, echt volledig no-impact-at-all, maar ja, hij werkt 40 kilometer verder dus hij rijdt uiteraard met de auto, en vegetarisch eet hij ook al niet. We leven in België en niet in Afrika, en helemaal op uw eentje kunt ge het ook niet doen.

    Ik wil gewoon bewust blijven leven, en telkens opnieuw de keuze maken of ik wel of niet meedoe. En ik wil het wel allemaal weten, maar ge moet het niet uitentreuren blijven herhalen, dank u. Zo ben ik in dat boek van Safran Foer begonnen, maar ik was het halverwege kotsebeu. “Goed eten” van Dorien Knockaert vond ik beter eigenlijk, die steekt zo geen belerend vingertje op, en dat heeft me zeker aan het denken gezet.

    Dus ja: bewust wel, schuldbewust niet.


  2. Een oh zo herkenbare strijd … Ik sla er ook soms, of eerder vaak zelfs, tilt van en wou bij momenten dat ik een zwart-wit denker was.


  3. Het is niet het (meer) weten dat je minder vrij maakt, het is hoe je er mee om gaat.
    Ik herlas mijn commentaar van toen en sta versteld van wat ik toen schreef. Enfin. Ik heb dus nog altijd dezelfde mening, wat al een goed punt is. :-)


  4. Een iets andere insteek zou ook kunnen zijn : “Hoe meer we willen weten, hoe minder vrij we zijn.” http://eventjeswicht.blogspot.be/2013/02/not-knowing.html


  5. Vergeet niet dat veel van die boodschappen in de krant komen om de krant verkocht te krijgen. Veel zogenaamd wetenschappelijke studies zijn helemaal niet op een wetenschappelijke manier uitgevoerd. Soms zijn ze zelfs afkomstig van een reclamebureau dat een wetenschapper betaalt om zijn naam er bij te zetten. Niet te veel geloven van al die ‘kennis en weetjes’ dus.
    Verder vind ik veel weten heel belangrijk, interessant en vooral leuk, maar je moet goed kiezen welke informatie je tot je neemt en erg kritisch zijn.


  6. Het is niet het veel weten maar bepaalde dingen weten die onze vrijheid kan beknotten – of het voelt toch zo aan. De mogelijke gevolgen kennen van onze manier van leven zou wel niet mogen leiden tot een soort verlamming waarbij we op een gegeven moment gewoon bang worden om nog te leven.
    Ik kan geen huisdieren meer houden die in kooien/kooitjes gestopt worden (of aquariums). Voor het overig vind ik het maar raar dat we geen huisdieren meer zouden mogen houden.
    Ik heb nog nooit een helm op gezet om te fietsen. Wel zorg ik telkens voor goeie verlichting als het donker is.
    Trouwens: het is wetenschappelijk bewezen dat de meeste wetenschappelijke onderzoeken niet helemaal wetenschappelijk correct zijn.


  7. Als alleman hier in huis in leven blijft, ben ik allang content.


  8. Totaal begrijpelijke post!


  9. Neen, ik ga niet akkoord. Ik snap wel wat je schrijft, en het is waar dat zelfs de meest banale dingen tot afwegingen kunnen (moeten?) leiden. TV of spelen? Brood of cornflakes? Tot daar volg ik je. Ik vind dat zelf ook vrij vermoeiend, trouwens.

    Maar dan. Je hebt het over wat ‘niet mag’. Er mag ineens zoveel niet meer. We mogen geen vlees meer eten, we mogen de auto niet meer gebruiken, we mogen ook geen groenten in huis halen die met het vliegtuig naar hier zijn gehaald en zelf het vliegtuig nemen, mag al helemaal niet.

    Wel, goed nieuws! Want dat mag allemaal WEL! Je mag wel de auto nemen, zelfs om naar de bakker om de hoek te rijden, en vlees mag je elke dag tot drie maal toe eten, en je mag exotisch fruit in huis halen zoveel je wil, en elke maand een citytrip naar Barcelona, Moskou of Lima maken! Pfieuw, nu kunnen we weer allemaal opgelucht adem halen. Want er is niemand die ons een boete zal geven.

    Waarom hebben we dan toch het gevoel dat er iets verkeerd mee is?

    Omdat we aanvoelen dat het niet om MOGEN gaat, maar om KUNNEN. We mogen het vliegtuig nemen, elke dag opnieuw desnoods, maar het gevolg zal zijn dat anderen daardoor slechtoffer worden van onze verhoogde CO2-uitstoot. Waarschijnlijk precies die mensen in die landen die wij bezochten omdat we ze zo authentiek en waarachtig vonden. En we mogen tonijn blijven eten, maar we weten wel dat er dan over vijftig jaar geen ene tonijn meer rondzwermt.

    Het valt me op dat steeds meer mensen kwaad worden omdat ze het gevoel hebben dat hen vanalles afgenomen wordt. Maar op wie zijn ze kwaad? Het enige logische antwoord is: op het ecosysteem. Omdat CO2 zorgt voor opwarming, en opwarming voor doden.

    Kwaadheid op mensen die hierop wijzen, heeft geen zin.

    Ofwel zijn ze kwaad op zichzelf, omdat ze weten dat ze iets doen dat grote gevolgen heeft, en het toch niet kunnen laten. Ik zeg dat trouwens absoluut niet als verwijt, want zoiets is menselijk. Het IS niet gemakkelijk om dingen op te geven, niemand zegt ook dat dat gemakkelijk moet zijn.

    Enfin, ik wou dat even laten weten. Ik wens je hoedanook succes bij je keuzes. Dat je erover nadenkt, is trouwens al een hele stap!


  10. @ Veerle: misschien worden steeds meer mensen kwaad omdat ze het gevoel hebben dat hen vanalles wordt afgenomen, maar dat gaat voor mij niet op. Ik ben niet boos. Ik stel alleen vast dat meer kennis ons minder vrij maakt. Niet altijd omdat er op basis van die kennis wetten worden gestemd waaraan we ons moeten houden als we geen boete willen krijgen (bijv. autogordel dragen), maar ook omdat we ons verantwoordelijk voelen (bijv. voor het klimaat of het welzijn van onze kinderen). We moeten dus heel vaak stilstaan bij wat we willen doen: koop ik kip (nee, want dioxine, slecht voor het milieu, slechte leefomstandigheden voor de kippen, enz.), koop ik dan vis (nee, want te veel lood, bepaalde soorten met uitsterven bedreigd), enz. enz. En als we dan bijv. beslissen om geen vis meer te eten, wat zijn dan de gevolgen? Voor de vissers? Voor onze gezondheid (want we hebben omega-3 nodig en dat zit in bepaalde vissoorten)? Het leven is er m.i. niet simpeler op geworden met al die kennis. Ik ben daar niet boos om en ik klaag niet (ik heb al bij al een heel gelukkig en goed leven), ik stel alleen vast. En ik kan me voorstellen dat dit voor veel mensen zwaar weegt (cf. de andere blogberichten die er blijkbaar al over geschreven zijn volgens de reacties hier). Ik vind het ook niet altijd eenvoudig.


  11. Er is niet altijd een link tussen kennis en gezond verstand.



Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 33 andere volgers

%d bloggers like this: